MOQ, lead time, OEM: zavod javobidagi soʻzlar nimani bildiradi

Xitoy zavodi soʻrovga lotin qisqartmalari bilan yozilgan qisqa xat bilan javob beradi. MOQ — eng kichik partiya: zavod bundan kamini tayyorlamaydi. Lead time — buyurtmadan joʻnatishga tayyor boʻlguncha vaqt. OEM — buyum sizning chizmalaringiz boʻyicha yoki sizning markirovkangiz bilan tayyorlanadi. Bu soʻzlarning barchasi zavod ishlashga tayyor boʻlgan shartlarni tavsiflaydi. Lekin ular faqat shartnoma, spetsifikatsiya yoki imzolangan proformaga yozilgandagina majburlaydi. Quyida — har bir soʻz nimani bildiradi va nimani qayta soʻrash kerak.

Miqdor va muddat haqidagi soʻzlar

MOQ (minimum order quantity) — bitta buyurtmadagi eng kam miqdor. U dona, metr, kilogramm yoki buyurtma summasida hisoblanadi. U nimaga tegishli ekani muhim: butun buyurtmagami, har bir modelgami, har bir oʻlcham yoki rangagami. MOQ zavodda ishga tushirish xarajatlari bor joyda paydo boʻladi: stanokni qayta sozlash, osnastka tayyorlash, xomashyoni partiya qilib sotib olish. Ombordagi seriyali detallar uchun MOQ koʻpincha yoʻq yoki kichik. Sizning oʻlchamingizga moslangan buyum uchun u yuqoriroq.

MOQ boʻyicha kelishish mumkin. Odatda bu ayirboshlash: kichikroq partiya evaziga donasiga boshqa narx yoki standart qatordan tanlash.

Lead time — ishlab chiqarish muddati. Odatda u buyurtma tasdiqlangani va oldindan toʻlov kelganidan boshlab yuk zavodda joʻnatishga tayyor boʻlguncha hisoblanadi. Yoʻl unga kirmaydi. Xatda «lead time 30 days» deb yozilgan boʻlsa, uch narsani qayta soʻrang: kunlar kalendar kunlarimi yoki ish kunlarimi, hisob qaysi voqeadan boshlanadi va «tayyor» nimani bildiradi — yigʻilganmi, sinovdan oʻtganmi yoki qadoqlanganmi.

Delivery time — baʼzan lead time ning sinonimi, baʼzan portgacha yoki stansiyagacha boʻlgan muddat. Aniqlashtirmasdan uni boshqa zavod javobi bilan solishtirmang.

Tovar haqidagi soʻzlar

Ehtiyot qismlarda OEM soʻzining yana bir maʼnosi bor. «OEM part» — mashina yigʻilayotganda unga detalni qoʻygan ishlab chiqaruvchining detali. Boshqa zavodning analogi aftermarket deb ataladi. Zavod «OEM quality» deb yozsa, bu «OEM part» bilan bir xil emas: bu detalning kelib chiqishi emas, zavodning sifatga bergan bahosi.

Pul haqidagi soʻzlar

PI (proforma invoice) — proforma, dastlabki hisob. Unda pozitsiyalar, miqdor, narx, yetkazish va toʻlov shartlari, bank rekvizitlari bor. Zavod uni toʻlovgacha chiqaradi. Ikkala tomon imzolagan proforma koʻpincha soddalashtirilgan shartnoma vazifasini bajaradi. Shuning uchun uni yozishmalarda kelishilgan narsalar bilan qatorma-qator solishtiring.

T/T (telegraphic transfer) — bank oʻtkazmasi. «30 % T/T in advance, 70 % before shipment» yozuvi shuni bildiradi: 30 % oldindan toʻlov, 70 % joʻnatishgacha. Toʻlov sxemalari haqida batafsil — zavodga toʻlov haqidagi maqolada.

FOB price, EXW price — yetkazish sharti bilan narx. Uch harf narx zavod xarajatlarini qaysi joygacha oʻz ichiga olishini bildiradi. FOB — dengiz tashuvi uchun Inkoterms qoidasi: zavod tovarni portda kemaga yuklaydi. Oʻzbekistonga poyezd yoki mashinada boradigan yuk uchun har qanday transportga moʻljallangan qoidalar qulayroq: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP. «FOB Shanghai» narxi bilan «EXW» narxi toʻgʻridan-toʻgʻri solishtirilmaydi.

Price valid / validity — zavod narxni ushlab turadigan muddat. «Price valid 15 days» shuni bildiradi: bu muddatdan keyin zavod yangi narx aytishga haqli. Sababi odatda metall narxi va valyuta kursida.

Zavodni nima majburlaydi, nima majburlamaydi

Narx yozilgan xat — hali shartnoma emas. Ham Oʻzbekistonda, ham Xitoyda amal qiladigan Xalqaro tovar oldi-sotdi shartnomalari toʻgʻrisidagi BMT Vena konvensiyasiga (CISG) koʻra, javob uchun muddat koʻrsatilgan taklifni odatda shu muddat tugaguncha qaytarib olib boʻlmaydi. Lekin xat shunday taklif boʻlgan-boʻlmagani haqidagi nizo — yuristlar ishi. Barcha muhim narsalarni imzolar qoʻyilgan hujjatga koʻchirish ishonchliroq.

Yozishmalarda qoldirmasdan shartnomaga yoki imzolangan proformaga yozish kerak boʻlgan narsalar:

1. Har bir pozitsiyaning modeli, ijrosi va markirovkasi.
2. Miqdor va MOQ nimaga tegishli ekani.
3. Ishlab chiqarish muddati: qaysi voqeadan va qaysi voqeagacha.
4. Joy nomi koʻrsatilgan Inkoterms boʻyicha yetkazish sharti.
5. Toʻlov tartibi.
6. Nima namuna hisoblanadi va partiya u boʻyicha qanday qabul qilinadi.

«Best quality», «high quality», «factory price» iboralari hech narsaga majburlamaydi. Bu texnik shartlar emas, reklama soʻzlari.

Koʻp uchraydigan tuzoqlar

• Har bir oʻlchamga MOQ. Zavod 50 donaga rozi boʻladi, keyin esa bu beshta oʻlchamning har biriga 50 dona ekani maʼlum boʻladi.
• Hisob sanasisiz lead time. Muddat xatdan emas, toʻlovdan yoki chizma tasdiqlanganidan boshlanadi.
• Vositachidagi spot goods. «Mavjud» savdo kompaniyasining omborini bildirishi mumkin, zavodnikini emas. Bu yomon emas, lekin unda ishlab chiqaruvchi — boshqa kompaniya.
• Tavsifsiz customized. «Buyurtma boʻyicha qila olamiz» — bu tavsif emas. Oʻlchamlar, material, kuchlanish yozma shaklda kerak.

Biz buni qanday qilamiz

• Zavod bilan yozishmalarni oʻzimiz olib boramiz va javobni tushunarli tilga tarjima qilamiz: zavod nimani va qanday shartlarda taklif qilyapti.
• Topilganini narxi, fotosi va tavsiflari bilan buyurtmadan oldin yuboramiz. Har bir qator boʻyicha sizning «ha» javobingiz buyurtma berish uchun buyruq hisoblanadi.
• Shartnomani ishlab chiqaruvchi zavod bilan tuzamiz: artikul va ijro, miqdor, shartlar — qogʻozda.