GB, GB/T, JB/T: hujjatlardagi Xitoy standartlari nimani bildiradi

Xitoy buyumining pasportida yoki yorligʻida (shildik) koʻpincha «GB/T 755-2019» yoki «JB/T 7123-93» kabi qator turadi. Bu buyum tayyorlangan yoki sinalgan standartga havola. Harflar standart turini koʻrsatadi: GB — majburiy milliy, GB/T — tavsiyaviy milliy, JB/T — mashinasozlik tarmoq standarti. Birinchi son — standart raqami, ikkinchisi — tahrir yili. Bunday havola — odatiy amaliyot. Lekin Oʻzbekistonda u oʻz-oʻzidan muvofiqlikni tasdiqlamaydi: baholashdan mahalliy qoidalar boʻyicha oʻtiladi.

Xitoy standartlari qanday tuzilgan

Standartlar turlarini XXRning 2017-yil tahriridagi, 2018-yil 1-yanvardan amal qiluvchi Standartlashtirish toʻgʻrisidagi qonuni belgilaydi. Qonunga koʻra standartlar besh turda boʻladi.

Majburiy standartlar odamlar hayoti va sogʻligʻi, mol-mulk, xavfsizlik va atrof-muhitga taalluqli. Qolgan turlar majburiylarning talablaridan past boʻlmasligi kerak.

Belgidagi T harfi — xitoycha «tavsiyaviy» soʻzidan. Z harfi — «yoʻnaltiruvchi». Bu versiya raqami emas.

Belgini qanday oʻqish kerak

Misol: GB/T 755-2019.

• GB/T — milliy tavsiyaviy standart;
• 755 — standart raqami;
• 2019 — tahrir yili.

Bitta raqamning bir nechta tahriri boʻladi. GB/T 755-2008 va GB/T 755-2019 — har xil matnlar. Shuning uchun havoladagi yil muhim: zavoddan aynan pasportda koʻrsatilgan tahrirni soʻrang.

Eski standartlarda yil ikki raqam bilan yozilgan: JB/T 7123-93 — bu 1993-yil. Masalan, katalogimizdagi YCT rostlanadigan dvigatelining yorligʻida shunday yozilgan.

Tarmoq kodlari

Tarmoq standarti tarmoq kodi va T harfi bilan belgilanadi. Kodlar roʻyxatini Xitoy standartlashtirish organi tasdiqlaydi va eʼlon qiladi; rasmiy roʻyxatni ochiq shaklda topmadik. Ikkilamchi manbalarga koʻra koʻp uchraydiganlari:

Jadval moʻljal uchun berilgan. Aniq kodning izohini standartning oʻzi boʻyicha tekshiring.

ISO va IEC bilan qanday bogʻlash mumkin

Xitoy xalqaro standartlashtirishda ishtirok etadi: XXR Standartlashtirish boshqarmasi (SAC) ISO ning toʻlaqonli aʼzosi va IEC da Xitoyni vakil sifatida ifodalaydi. Koʻp GB/T standartlari — qabul qilingan xalqaro standartlar.

Xalqaro standart bilan mos kelish darajasi uchta belgi bilan koʻrsatiladi:

Belgi standart soʻzboshisida yoki katalogda yoziladi. Ochiq kataloglarga koʻra, GB/T 755 IEC 60034-1 ga (elektr mashinalariga umumiy talablar) IDT darajasida mos keladi. Bu katalog tavsiflaridan olingan maʼlumot; matnning oʻzini ochmadik.

Almashtirish tanlashda bu foydali. Dvigatel IEC ga aynan mos standart boʻyicha tayyorlangan boʻlsa, uning gabaritlari va yorliq maʼlumotlarini Yevropa dvigatellari bilan solishtirish mumkin. Faqat Q/ korxona standarti turgan boʻlsa, havola boʻyicha emas, oʻlchamlar va tavsiflar boʻyicha solishtirish kerak.

Matnni qayerdan topish mumkin

Xitoyda milliy standartlardan ommaviy foydalanishning davlat tizimi bor (openstd.samr.gov.cn). Majburiy GB standartlarini u yerda asosan oʻqish va yuklab olish mumkin. GB/T ning bir qismi uchun toʻliq matn, bir qismi uchun — faqat tavsif mavjud. Matnlar xitoy tilida. Bir qism standartlarning rasmiy inglizcha versiyalari joylangan. Tarmoq standartlari vazirliklarning alohida platformalarida qidiriladi.

Xitoy standartlari tarjimalarini sotadigan saytlar yopiq boʻlishi yoki faqat tavsifni berishi mumkin. Bunday saytdagi tarjima rasmiy emas.

Olib kirishda GB ga havola bilan nima qilish kerak

• Oʻz sertifikatlashingiz bilan adashtirmang. Xitoy GB ga muvofiqlikni Xitoy tomoni tekshiradi. Oʻzbekistonda mahsulot oʻz texnik reglamentlari va roʻyxatlari boʻyicha muvofiqlikni baholashdan oʻtadi. Batafsil — sertifikat haqidagi maqolada.
• Zavoddan koʻrsatilgan standart boʻyicha sinov bayonnomalarini soʻrang. Ular muvofiqlikni baholash organiga kerak boʻladi.
• Tahrir yilini solishtiring. Pasportda eski tahrir boʻlsa, partiyangiz sinovlari qaysi tahrir boʻyicha oʻtkazilganini soʻrang.
• Dvigatellar uchun majburiy GB — masalan, elektr dvigatellar energiya samaradorligi haqidagi GB 18613. Uning bajarilishi Xitoy bozori uchun minimal FIK haqida gapiradi. Xalqaro IE shkalasi boʻyicha klassni zavoddan toʻgʻridan-toʻgʻri soʻragan maʼqul.

Biz buni qanday qilamiz

• Pasportdagi standartlarga havolalarni joʻnatishdan oldin shartnoma va buyum yorligʻi bilan solishtiramiz.
• Muvofiqlikni baholash uchun kerak boʻlgan sinov bayonnomalari va zavod hujjatlarini ishlab chiqaruvchidan oldindan soʻraymiz.
• Buyumda standartga havola boʻlmasa, uni almashtirish bilan solishtirish mumkin boʻlgan oʻlchamlar va tavsiflarni soʻraymiz.