Elektr dvigatel yorligʻini oʻqish: kVt, aylanish, IP, izolyatsiya
Almashtirishga dvigatel tanlash uchun yorliqdan oltita narsa yozib olinadi: kVt dagi quvvat, sxemasi (Δ yoki Y) bilan kuchlanish, aylanishlar soni, gabarit, montaj ijrosi (B3, B5) va IP himoya darajasi. Izolyatsiya klassi, ish rejimi va FIK shunchaki oʻxshash emas, teng qiymatli dvigatelni tanlashga yordam beradi.
Yangilangan
Mundarija
Dvigatel yorligʻi (shildik) — bir qatorga sigʻdirilgan pasport. Almashtirishga dvigatel tanlash uchun undan oltita maʼlumot kerak: kVt dagi quvvat, ulanish sxemasi bilan birga kuchlanish (Δ — uchburchak, Y — yulduz), daqiqadagi aylanishlar soni, gabarit, montaj ijrosi va IP himoya darajasi. Shular boʻyicha joyiga tushadigan va shkafni qayta yigʻmasdan ulanadigan dvigatel tanlanadi. Qolgan qatorlar — izolyatsiya klassi, ish rejimi, FIK, tok — almashtiriladigan dvigatel eskisidan yomon boʻlmasligi uchun kerak. Quyida — har bir qator nimani bildirishi va eng koʻp uchraydigan xatolar.
Standart boʻyicha yorliqqa nima yoziladi
Maʼlumotlar tarkibini IEC 60034-1 xalqaro standarti belgilaydi. Bu standartning ochiq bayonlariga koʻra, asinxron dvigatel yorligʻida quyidagilar boʻlishi kerak: ishlab chiqaruvchi va turi, zavod raqami, fazalar soni, nominal quvvat, kuchlanish, chastota, tok va aylanishlar soni, ish rejimi, izolyatsiyaning issiqqa chidamlilik klassi, IP himoya darajasi, FIK klassi (agar qoʻllanilsa), massa. Standartning oʻzi pullik, shuning uchun roʻyxat servis kompaniyalarining bayonlari boʻyicha keltirilgan.
Xitoy zavodlari xuddi shu qatorlarni yozadi, koʻpincha ierogliflar bilan takrorlaydi. Raqamlar va lotin belgilari bundan oʻzgarmaydi.
Misol boʻyicha qatorma-qator tahlil
Katalogdagi 15 kVt dvigatelni olaylik.
| Qator | Qiymat | Nimani bildiradi |
|---|---|---|
| Model | OCV3164B | ishlab chiqaruvchi belgilanishi; katalog shu boʻyicha qidiriladi |
| Quvvat | 15 kVt | tarmoqdan olinadigan emas, valdagi mexanik quvvat |
| Kuchlanish | 380 V Δ / 660 V Y | 380 V tarmoqda dvigatel uchburchak sxemada ulanadi |
| Tok | 29,0 / 16,6 A | har bir sxemadagi tok: 380 V da uchburchakda 29 A |
| Chastota | 50 Gs | tarmoq chastotasi |
| Aylanishlar soni | 1465 ayl/min | toʻrt qutbli dvigatel |
| FIK | 92,1 % | isteʼmol qilinadigan quvvatning valga ketadigan ulushi |
| cos φ | 0,86 | quvvat koeffitsienti |
| IP | IP55 | chang va suv oqimlaridan himoya |
| Izolyatsiya | F, 155 °C | chulgʻam izolyatsiyasining chegaraviy harorati |
| Ijro | IM B3 | oyoqchalarda |
| Gabarit | 160L | val oʻqining balandligi 160 mm, uzun korpus |
| Massa | 126 kg | yuk koʻtarish ishlari va poydevor uchun |
Kuchlanish va sxema: Δ va Y
Yorliqda deyarli har doim kasr orqali ikkita kuchlanish yoziladi. Chulgʻam bitta, faqat uning uchlarining klemma qutisidagi ulanish sxemasi oʻzgaradi. «Yulduz» kuchlanishi «uchburchak» kuchlanishidan √3 marta (taxminan 1,73 marta) katta.
- 220 Δ / 380 Y — 380 V tarmoqda dvigatel yulduz sxemada ulanadi. Katalogdagi 1,5 kVt dvigatelda shunday.
- 380 Δ / 660 Y — 380 V tarmoqda uchburchak sxemada ulanadi. Bunday dvigatellar «yulduz — uchburchak» ishga tushirishga imkon beradi: dvigatel kichikroq tok bilan yulduzda ishga tushiriladi, keyin uchburchakka oʻtkaziladi. Katalogdagi 15 va 22 kVt dvigatellarda shunday.
Ariza uchun muhim: shkafda «yulduz — uchburchak» ishga tushirish yigʻilgan boʻlsa, 380 Δ / 660 Y dvigatel kerak. 220 Δ / 380 Y dvigatel bunday sxemaga toʻgʻri kelmaydi.
Aylanishlar soni va qutblar soni
50 Gs chastotada dvigateldagi maydon standart tezliklardan biri bilan aylanadi: 3000, 1500, 1000 yoki 750 ayl/min — 2, 4, 6 va 8 qutb uchun. Asinxron dvigatel rotori biroz orqada qoladi, shuning uchun yorliqdagi son biroz kichikroq.
| Yorliqda | Qutblar | Sinxron tezlik |
|---|---|---|
| 2870–2950 ayl/min | 2 | 3000 |
| 1440–1480 ayl/min | 4 | 1500 |
| 960–980 ayl/min | 6 | 1000 |
| 720–740 ayl/min | 8 | 750 |
Jadvaldagi oraliqlar taxminiy. Almashtirish uchun qutblar soni bir xil dvigatel olinadi: 1500 oʻrniga 3000 ayl/min li dvigatel nasos yoki konveyerni ikki barobar tez aylantirib yuboradi.
IP: chang va suvdan himoya
IP kodini IEC 60529 standarti belgilaydi. Birinchi raqam — qattiq jismlar va changdan himoya (0 dan 6 gacha), ikkinchisi — suvdan (0 dan 8 gacha).
| Kod | Chang | Suv |
|---|---|---|
| IP54 | chang kiradi, lekin ishga xalaqit beradigan miqdorda emas | har qanday yoʻnalishdan sachrash |
| IP55 | xuddi shunday | har qanday yoʻnalishdan past bosimli suv oqimlari |
| IP65 | chang umuman kirmaydi | past bosimli suv oqimlari |
| IP21 | 12,5 mm dan katta jismlar (barmoqlar) | vertikal tushayotgan tomchilar |
Teng yoki yuqoriroq IP ga almashtirish mumkin. IP21 dvigatel (katalogdagi rostlanadigan YCT kabi) toza quruq xona uchun moʻljallangan; changli sexga IP55 oʻrniga uni qoʻyishmaydi.
Izolyatsiya klassi va ish rejimi
Izolyatsiyaning issiqqa chidamlilik klassi — chulgʻam izolyatsiyasi chidaydigan chegaraviy harorat: B — 130 °C, F — 155 °C, H — 180 °C. Eng koʻp F klassi uchraydi. Dvigatellar odatda 40 °C gacha atrof-muhit haroratiga hisoblanadi. Baʼzi ishlab chiqaruvchilar izolyatsiyani F klassida qiladi, qizishni esa B klassi darajasida ushlaydi: bu issiq sexlar uchun zaxira. Sex yozda qattiq qizisa, zavoddan chulgʻamning ruxsat etilgan qizishi qancha ekanini soʻrang.
Ish rejimi S1 dan S9 gacha belgilanadi (IEC 60034-1 boʻyicha). S1 — uzoq muddatli: dvigatel oʻzgarmas yuklama bilan istalgancha uzoq ishlaydi. S2 — toʻliq sovish bilan qisqa muddatli. S3 — pauzali, takroriy qisqa muddatli. Uzluksiz ishga qoʻyilgan S3 dvigatel qizib ketadi. Nasoslar, ventilyatorlar va konveyerlar uchun odatda S1 kerak.
FIK klassi: IE
IEC 60034-30-1 standarti (2014-yil tahriri) 0,12 dan 1000 kVt gacha boʻlgan asinxron dvigatellar uchun FIK klasslarini belgilaydi: IE1 — standart, IE2 — yuqori, IE3 — premium, IE4 — super premium. Klass qanchalik yuqori boʻlsa, bir xil quvvatda yoʻqotishlar shunchalik kam. Har bir klass uchun minimal FIK quvvat va qutblar soniga bogʻliq.
Yorliqda IE klassi koʻrsatilgan boʻlsa, uni yozib oling. Faqat foizdagi FIK koʻrsatilgan boʻlsa, bu ham yetarli: zavod shu boʻyicha teng qiymatli modelni tanlaydi.
Gabarit va ijro
Gabarit (160L, 180L, 112M) — oyoqchalarning tayanch tekisligidan val oʻqigacha boʻlgan millimetrdagi balandlikka teng son. S, M yoki L harfi korpus uzunligini bildiradi. IEC 60072-1 standarti 56 dan 400 gacha gabaritlar qatorini belgilaydi.
Montaj ijrosi — IM kodi: B3 — oyoqchalarda, B5 — flanesda, B35 — oyoqchalarda va flanes bilan. Bu haqda kuygan dvigatelni almashtirish haqidagi maqolada batafsil.
Arizaga nimani yozish kerak
- Ishlab chiqaruvchi va model.
- Quvvat, kVt.
- Sxemasi bilan kuchlanish: masalan, 380 Δ / 660 Y.
- Aylanishlar soni.
- Gabarit va IM ijrosi.
- IP, izolyatsiya klassi, ish rejimi.
- Koʻrsatilgan boʻlsa, FIK yoki IE klassi.
- Butun yorliqning toʻliq fotosi.
Biz buni qanday qilamiz
- Yorliq fotosi boʻyicha ishlab chiqaruvchi va modelni yoki quvvati, aylanishlar soni, kuchlanishi, gabariti va ijrosi bir xil boʻlgan teng qiymatli almashtirishni topamiz.
- Eski yorliqda nimadir oʻchib ketgan boʻlsa, taxmin qilmaymiz, val va oyoqchalar oʻlchamlarini soʻraymiz.
- Topilganini buyurtmadan oldin yuboramiz: yangi dvigatel yorligʻi va uning tavsiflari. Eskisidan farqlarini belgilab qoʻyamiz.
Maqola nimaga tayanadi
Quyida — biz havola qilayotgan hujjatlar va materiallar: aytilganlarni oʻzingiz tekshirib koʻrishingiz mumkin.
Normalar va hujjatlar
- IEC 60072-1:2022 (Standards Council of Canada bazasidagi tavsif)matn ↗
Maʼlumotnoma materiallari
- MB Drive Services. What information belongs on a nameplate? (IEC 60034-1 bayoni)mb-drive-services.com ↗
- ABB. Technical note: IEC 60034-30-1 standard on efficiency classes for low voltage AC motors (2018)library.e.abb.com ↗
- TÜV Rheinland. IP testing (IEC 60529 boʻyicha himoya darajalari)tuv.com ↗
- myElectrical. Understanding electric motor insulation and temperaturemyelectrical.com ↗
- Fabrico. Motor duty cycles (IEC 60034-1 boʻyicha S1–S9)fabrico.io ↗
- TAMINOTA katalogi: TMN-EM-1K5, TMN-EM-15, TMN-EM-22, TMN-EM-11, TMN-AM-250 — yorliq maʼlumotlari.



