Xitoydan uskunaga kafolat: qaysi kundan va nimani qoplaydi

Kafolat muddatini va u boshlanadigan kunni shartnoma belgilaydi. Agar shartnomada bu aytilmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Fuqarolik kodeksi kafolat muddatini tovar xaridorga topshirilgan paytdan hisoblaydi. Liniya yoki qozon uchun bu noqulay: topshirish va ishga tushirish oʻrtasida montaj boʻladi va uskuna hali ishlamay turib kafolatning bir qismi oʻtib ketadi. Shuning uchun hisob boshlanadigan nuqtani toʻgʻridan-toʻgʻri yozgan maʼqul. Kafolat ishlab chiqarish nuqsonlarini qoplaydi. Yeyilish, foydalanishdagi xatolar va begona qoʻllar bilan qilingan taʼmirni u odatda qoplamaydi.

Kafolat qaysi kundan boshlanadi

Uskuna shartnomalarida kafolatning uchta hisob boshlanish nuqtasi uchraydi.

Oxirgi variant xaridor manfaatiga yaqinroq. Lekin zavod ishga tushirishni chegarasiz kutishga rozi boʻlmasligi mumkin: montaj xaridor tomonidagi sabablarga koʻra ham choʻziladi. Shuning uchun shartnomalarda «ishga tushirilgan sanadan, lekin joʻnatishdan keyin maʼlum muddatdan kechiktirmay» degan ifoda uchraydi. Aniq raqamlar — muzokara predmeti, umumiy qoida yoʻq.

Qonun shartnomaga nima qoʻshadi

Oʻzbekiston Fuqarolik kodeksi shartnomada boshqacha aytilmagan boʻlsa amal qiladigan bir nechta qoidani beradi.

• Boshlanishi. Kafolat muddati tovar topshirilgan paytdan boshlanadi (404-modda).
• Pauza. Sotuvchiga bogʻliq holatlar sababli tovardan foydalana olmayotganingizda muddat oʻtmaydi.
• Uzaytirish. Tovar kamchiliklar tufayli ishlamagan vaqtga muddat uzaytiriladi — sotuvchi xabardor qilingan boʻlsa (404 va 416-moddalar).
• Butlovchi qismlar. Shartnomada boshqacha aytilmagan boʻlsa, butlovchi qismlarga kafolat asosiy buyumga kafolatga teng va u bilan birga oʻtadi (403–404-moddalar).
• Almashtirish. Almashtirilgan tovarga kafolat muddati qaytadan boshlanadi (404-modda).

Xalqaro oldi-sotdida, agar tomonlar uni istisno qilmagan boʻlsa, BMTning Vena konvensiyasi (CISG) ham amal qiladi. Sotuvchi xavf oʻtgan paytda mavjud boʻlgan nomuvofiqlik uchun va, agar u muddatli kafolatini buzgan boʻlsa, keyinroq paydo boʻlgan nomuvofiqlik uchun javob beradi (36-modda).

Nima qoplanadi, nima yoʻq

Qonunga koʻra, sotuvchi tovar topshirilgunga qadar paydo boʻlgan kamchiliklar uchun javob beradi. Agar tovarga kafolat berilgan boʻlsa, sotuvchi muddat doirasidagi nuqsonlar uchun, ular topshirilgandan keyin foydalanish qoidalarini buzish, uchinchi shaxslarning harakatlari yoki yengib boʻlmaydigan kuch tufayli paydo boʻlganini isbotlamaguncha, javob beradi (409-modda).

Amalda bu buzilishlarni ikki guruhga ajratadi.

Odatda qoplanadi:

• material yoki ishlab chiqarish nuqsoni: quymadagi yoriq, chokning chala payvandlanishi, chulgʻam braki;
• spetsifikatsiyaga nomuvofiqlik: boshqa quvvat, boshqa ijro;
• muddat ichida toʻgʻri foydalanishda tugunning ishdan chiqishi.

Odatda qoplanmaydi:

• sarf qismlarining tabiiy yeyilishi: namatlar, toʻrlar, pichoqlar, tasmalar, zichlagichlar;
• yoʻriqnomani buzib ishlash: ortiqcha yuklama, boshqa xomashyo, boshqa yoqilgʻi, moylashsiz ishlash;
• zavod roziligisiz taʼmirlash yoki qayta ishlash;
• tushirish, saqlash yoki montaj paytidagi shikast, agar montajni zavod olib bormagan boʻlsa.

Istisnolarning aniq roʻyxati shartnomada yoki pasportda yoziladi. Uni buzilishdan keyin emas, imzolashdan oldin oʻqing.

Nosozlikni masofadan qanday tasdiqlash

Boshqa mamlakatdagi zavod har bir savol uchun muhandis yubormaydi. Avval u dalillar soʻraydi. Ularni darhol yigʻing:

• nosozlikning foto va videosi, jumladan, agar xavfsiz boʻlsa, tugunning ishlab turgan videosi;
• tugun yorligʻi, zavod raqami;
• ish jurnali: soatlar, yuklama, xomashyo yoki yoqilgʻi;
• paneldagi xato kodlari va kontroller yozuvlari;
• ishdan chiqishdan oldin nima qilingani va kim xizmat koʻrsatgani.

Paket qanchalik toʻliq boʻlsa, zavod ishlab chiqarish nuqsonini foydalanishdagi xatodan shunchalik tez ajratadi. Birinchi kundan yuritiladigan ish jurnali bu yerda eng kuchli dalil.

Kafolat boʻyicha ehtiyot qismlar qayerdan keladi

Kafolat detalini ishlab chiqaruvchi yetkazadi. Uning yoʻli Xitoydan har qanday yetkazish bilan bir xil: ishlab chiqarish yoki zavod omboridan tanlash, joʻnatish, yoʻl, olib kirishni rasmiylashtirish. Shuning uchun usiz liniya toʻxtab qoladigan tugunlar uchun zaxirani ishdan chiqishni kutmasdan oʻzingizda saqlagan maʼqul. Nimani saqlash kerakligi liniya uchun ehtiyot qismlar zaxirasi haqidagi maqolada koʻrib chiqilgan.

Shartnomaga nima yozish kerak

• kafolat muddati va hisob boshlanish nuqtasi, joʻnatishdan boshlab chegaraviy sana bilan;
• nima kafolat holati hisoblanadi va nima istisno qilingan;
• nosozlik qanday tasdiqlanadi: qanday foto, video, maʼlumotlar;
• almashtirishni kim va kimning hisobidan yetkazadi va olib keladi;
• turib qolish vaqtiga muddat uzaytiriladimi;
• montaj sharti: kafolat koʻpincha montaj va ishga tushirishni kim olib borganiga bogʻliq.

Imzolashdan oldin shartnomani yuristga koʻrsating: qonunning umumiy qoidalari tomonlar oʻzlari yozgan narsadan keyin turadi.

Biz buni qanday qilamiz

• Kafolat, dopusklar va shartlarni ishlab chiqarishdan oldin yozma ravishda kelishamiz. Shartnoma ishlab chiqaruvchi zavod bilan tuziladi.
• Shefmontaj va ishga tushirishni ishlab chiqaruvchi zavod olib boradi, biz uning muhandislari chiqishini, tarjimani va maydonga kirishni tashkil qilamiz. Shunda «tugun brakimi yoki montaj xatosimi» degan bahs chiqmaydi.
• Dalolatnomada qayd etilgan brak almashtiriladi: shartnoma zavodni almashtirishni yetkazib berishga majbur qiladi. Uni biz olamiz.