Partiya bilan qanday hujjatlar keladi va ularda nima tekshiriladi

Partiya bilan hujjat koʻp keladi, lekin har birida qaraladigan narsa kam. Shartnoma nima sotib olganingizni aytadi. Invoys — bu qancha turishini. Qadoq varaqasi — qanday qadoqlanganini. Nakladnoy — kim va qayerga olib ketayotganini. Buyum pasporti — zavod aynan nima yasaganini. Bojxona qogʻozlari — yuk qonuniy olib kirilganini. Qabul dalolatnomasi — aslida nima olganingizni. Deyarli barcha xatolar bitta usul bilan ushlanadi: bir xil qatorlar hujjatlar orasida va yuk bilan solishtiriladi.

Shartnoma va spetsifikatsiya

Yetkazib beruvchi bilan shartnoma — qolgan hamma narsaning asosi. Unga spetsifikatsiya ilova qilinadi: pozitsiyalar roʻyxati.

Nimani tekshirish kerak:

• Sotuvchi kim va ishlab chiqaruvchi kim. Bular har xil kompaniyalar boʻlsa, bu koʻrinib turishi kerak.
• Har bir pozitsiyaning faqat nomi emas, artikuli va ijrosi. «15 kVt dvigatel» — ijro emas. Kuchlanish, aylanishlar soni, montaj ijrosi kerak.
• Yetkazish shartlari: sotuvchi yuk va xarajatlar uchun qaysi joygacha javob beradi. Odatda bu Inkoterms qoidasi orqali yoziladi — uchta lotin harfi va joy nomi.
• Brak boʻyicha daʼvo qanday qilinadi: qaysi hujjat asosida, kimga va almashtirishni kim yetkazadi.

Invoys va qadoq varaqasi

Invoys — yetkazib beruvchining partiya uchun hisobi. U pul uchun javob beradi: pozitsiyalar, miqdor, narx, valyuta, yetkazish shartlari. Bojxona toʻlovlarni invoys boʻyicha hisoblaydi.

Qadoq varaqasi (upakovochniy list) jismoniy yuk uchun javob beradi: necha joy, qaysi joyda nima, netto va brutto vazn, oʻlchamlar, joylar markirovkasi. Unda odatda narx boʻlmaydi. Netto vazn — buyum qadoqsiz, brutto — yashik va poddon bilan birga.

Nimani solishtirish kerak:

• Invoys va qadoq varaqasidagi pozitsiyalar nomi va miqdori shartnoma spetsifikatsiyasiga mos keladi.
• Qadoq varaqasidagi joylar soni nakladnoy va kelgan yuk bilan mos keladi.
• Yashiklardagi markirovka qadoq varaqasidagi joy raqamlariga mos keladi.

Hatto bitta yashikdagi farq ham bojxona savoliga va kechikishga sabab boʻladi.

Transport nakladnoyi

Bu tashish shartnomasi. Nakladnoy turi transportga bogʻliq:

SMGS nakladnoyi Xitoy, Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Oʻzbekiston temir yoʻllarida amal qiladi, u rus yoki xitoy tilida toʻldiriladi. CMR nakladnoyi — 1956-yilgi Jeneva konvensiyasi boʻyicha xalqaro avtomobil tashuvi hujjati. SMGS nakladnoyi koʻrsatilgan oluvchi nomiga yoziladi va boshqa shaxsga berilmaydi. Yuk samolyotda uchsa, uning oʻz aviatsiya nakladnoyi boʻladi.

Buyum pasporti va zavod sifat sertifikati

Uskuna uchun zavod pasport yoki foydalanish boʻyicha qoʻllanma beradi. Unda model, zavod raqami, asosiy maʼlumotlar, kafolat shartlari boʻladi. Seriyali buyumlar uchun — partiyaga sifat sertifikati yoki sinov bayonnomasi.

Nimani tekshirish kerak: pasportdagi zavod raqami yorliqdagi (shildikdagi) raqamga mos keladi. Pasportdagi maʼlumotlar shartnomadagi ijroga mos keladi. Buyum raqami yoʻq pasport modelni tasdiqlaydi, lekin aynan sizning nusxangizni emas.

Kelib chiqish sertifikati

Buyum qaysi mamlakatda yasalganini tasdiqlaydi. Uni eksport qiluvchi mamlakatning vakolatli organi beradi. Oʻzbekiston Bojxona kodeksiga koʻra sertifikat deklaratsiya bilan birga topshiriladi, ayrim hollarda esa — majburiy. Usiz tovarni chiqarish taqiqlanmaydi, lekin bojxona qoʻshimcha boj qoʻllashi mumkin. Shuning uchun sertifikat zavoddan joʻnatishdan keyin emas, oldin soʻraladi.

Bojxona hujjatlari va sertifikatlash

Oʻzbekistonda yuk yuk bojxona deklaratsiyasi boʻyicha rasmiylashtiriladi. U elektron shaklda topshiriladi. Deklaratsiyada tovarning TIF TN kodi koʻrsatiladi — toʻlov stavkalari va ruxsatnomalar kerakmi-yoʻqmi shunga bogʻliq. Majburiy sertifikatlash roʻyxatidagi mahsulot uchun muvofiqlik sertifikati kerak. Bojxona uning haqiqiyligini, muddatini va deklaratsiyadagi nom hamda kod bilan mosligini tekshiradi.

Nimani tekshirish kerak: deklaratsiyadagi TIF TN kodi va nom siz sotib olgan narsaga mos keladi. Kod notoʻgʻri tanlangan boʻlsa, toʻlovlar va sertifikatlash talablari ham boshqa chiqadi.

Qabul dalolatnomasi

Dalolatnoma sizning omboringizda tuziladi. U yetkazishni yopadi va biror narsa notoʻgʻri boʻlsa, daʼvo uchun asos boʻladi. Dalolatnomada:

• spetsifikatsiya boʻyicha joylar va pozitsiyalarni sanab chiqish;
• idish holati: butun, ochilgan, hoʻl, shikastlangan;
• farqlar — aynan nima va qancha;
• tomonlarning imzolari va sana.

Yukni darhol koʻrikdan oʻtkazing. Qonun va Vena konvensiyasiga koʻra nomuvofiqlik haqida sotuvchiga oqilona muddatda, u nimadan iboratligini tasvirlab, xabar berish kerak. Bir oydan keyin sezilgan shikastni isbotlash qiyinroq.

Biz buni qanday qilamiz

• Shartnomani ishlab chiqaruvchi zavod bilan tuzamiz: zavod, artikul va ijro, miqdor, shartlar — qogʻozda.
• Topilganini narxi, fotosi va tavsiflari bilan buyurtmadan oldin yuboramiz.
• Invoys, qadoq varaqasi va transport hujjatlarini siz emas, biz rasmiylashtiramiz. TIF TN kodi, muvofiqlik sertifikati, deklaratsiya va olib kirish ruxsatnomalari ham bizning zimmamizda.
• Qabul dalolatnomasi omboringizda imzolanadi. Dalolatnomada qayd etilgan brak almashtiriladi: shartnoma ishlab chiqaruvchi zavodni almashtirishni yetkazib berishga majbur qiladi.