A500C va HRB400E, HRB500E: nima mos keladi, nima yo‘q

Ta’minotchining so‘rovi bir xil jaranglaydi: «A500C kerak, zavod HRB400E taklif qilyapti — bu bir xil narsami?». Yo‘q. Ikkala markaning belgisidagi raqam — N/mm² dagi minimal oquvchanlik chegarasi. A500C da bu 500, HRB400E da — 400. 100 N/mm² farq — armaturaning hisobiy qarshiligidagi farq, loyihachi uni kesimlarga kiritgan. Bir markani boshqasiga almashtirish faqat yukxatdagi satrni emas, armaturalashni o‘zgartiradi.

Harflar ortida nima turibdi

GOST 34028-2016: A harfi — armatura prokati, raqam — oquvchanlik chegarasi bo‘yicha klass, C (С) — payvandlanuvchi. A500C da uglerod ekvivalenti 0,52 % bilan cheklangan, shuning uchun uni ham bog‘lashadi, ham payvandlashadi. GB/T 1499.2-2018: HRB — davriy profilli issiq prokatlangan sterjen, raqam — oquvchanlik chegarasi, E harfi — seysmik ijro. E-markalarda uchta qo‘shimcha talab bor: vaqtinchalik qarshilikning oquvchanlik chegarasiga nisbati 1,25 dan kam emas, haqiqiy oquvchanlik chegarasi nominaldan 1,30 baravardan oshmaydi, maksimal yuklanishdagi to‘liq uzayish Agt 9 % dan kam emas.

O‘zbekistonning seysmik hududlaridagi loyihalar uchun bu talab ko‘ringanidan muhimroq: GOST 34028 da alohida seysmik klass yo‘q, E-markaning plastiklik zaxirasi esa ekspertiza bilan suhbatda dalil, belgi uchun satr emas.

Uch marka raqamlarda

GB/T 1499.2-2018 bo‘yicha ikkala markaning kimyoviy tarkibi: uglerod 0,25 % dan oshmaydi, kremniy 0,80, marganets 1,60, fosfor va oltingugurt 0,045 dan. GB-markalarning payvandlanuvchanligi A500C dagi bilan bir xil uglerod ekvivalentiga tayanadi, farqi yuzdan bir ulushlarda; zavod sertifikatida u alohida Ceq ustunida turadi va inspektor uni standart me’yori bilan solishtiradi.

Profil va sterjendagi markirovka

GOST 34028 bo‘yicha profil halqasimon va yarim oysimon bo‘ladi; GB/T 1499.2 bo‘yicha — yarim oysimon. GB sterjenida markirovka prokatlangan: zavod tamg‘asi, diametr va klass raqami, HRB400 uchun 4, HRB500 uchun 5, seysmik ijroda — E harfi. Byuro inspektori uni bog‘lam uchidan o‘qiydi va birka hamda sertifikat bilan solishtiradi. Shartnomada HRB400E turganda E harfisiz sterjen — bog‘lamni qabul qilmaslik uchun asos.

Shartnomaga nima yozish kerak

• Agar loyiha A500C ga hisoblangan bo‘lsa — 500 N/mm² oquvchanlik chegarasi bo‘yicha eng yaqin analog sifatida GB/T 1499.2-2018 bo‘yicha HRB500E, spetsifikatsiyada ikkala marka yozilgan holda.
• HRB400E — faqat armaturalash qayta hisoblangandan keyin loyihachi bilan yozma kelishuv asosida.
• Diametr, sterjen uzunligi — o‘lchovli 11,7 m yoki 12 m — va tanlangan standart jadvali bo‘yicha metr massasi dopuski: GB/T 1499.2 da massa og‘ishi Ø6–12 uchun ±6 %, Ø14–20 uchun ±5 %, Ø22–50 uchun ±4 %.
• Plavka raqami, kimyoviy tarkib va mexanika ko‘rsatilgan zavod sertifikati; GOST bo‘yicha yetkazib berishda — O‘zbekistonda byuro zimmasida rasmiylashtiriladigan muvofiqlik sertifikati.

Akt bo‘yicha brak almashtiriladi — o‘rnini ishlab chiqaruvchi zavod byuro bilan shartnoma asosida yetkazib beradi.

Markalar muvofiqligi

Muvofiqliklar eng yaqin, ammo aynan bir xil emas: kimyoviy tarkib va dopusklar standartlarga ko‘ra farq qiladi. Aniq marka va standart shartnomaga yoziladi.