Dvigatelga chastota oʻzgartirgichini qanday tanlash

Chastota oʻzgartirgichi (chastotnik) yorliqdagi dvigatelning nominal toki va yuklama xarakteri boʻyicha tanlanadi. Kilovattlar — faqat moʻljal. Har bir chastotnikning ikkita nominali bor: yengil rejim uchun (nasoslar, ventilyatorlar) va ogʻir rejim uchun (konveyerlar, aralashtirgichlar, maydalagichlar, koʻtarish). Bitta chastotnikning oʻzi ogʻir rejimda kichikroq quvvatli dvigatelni tortadi. Keyin tarmoq kuchlanishi, tormoz rezistori kerakmi va dvigatel past aylanishlarda qancha ishlashi tekshiriladi.

1-qadam. Yorliqdagi tok va kuchlanish

Dvigatel yorligʻidan nominal tok, sxemasi bilan kuchlanish va quvvat yozib olinadi. Chastotnik tanlangan rejimda shu tokdan kam boʻlmagan tok berishi kerak.

Nega quvvat emas, tok. Quvvati bir xil dvigatellarning toki har xil boʻladi: ularning FIK va quvvat koeffitsienti, qutblar soni har xil. ABB tanlash qoʻllanmasida chastotnikni bitta kVt raqami boʻyicha emas, talab qilinadigan tok va quvvat boʻyicha tanlashni maslahat beradi. Dvigatel issiq sexda yoki pasaytirilgan yuklanish qobiliyati bilan ishlasa, zaxira yanada koʻproq kerak.

Katalogdan misol. Dvigatel 15 kVt, 1465 ayl/min, 380 V Δ / 660 V Y, 380 V da tok 29,0 A. 380 V li chastotnik kerakli rejimda uzoq vaqt 29 A berishi kerak. Dvigatel tarmoqdan ulangandagi kabi uchburchak sxemada ulanadi.

Ulanish sxemasi. 380 V li uch fazali chastotnik uchta 380 V fazani beradi. 380 Δ / 660 Y dvigatel unga uchburchak sxemada ulanadi. 220 Δ / 380 Y dvigatel — yulduz sxemada. Chastotnik bilan «yulduz — uchburchak» ishga tushirish odatda kerak emas: silliq tezlashtirishni chastotnikning oʻzi bajaradi.

2-qadam. Yengil yoki ogʻir rejim

Ishlab chiqaruvchilar tokning ikkita nominalini beradi. Nomlari har xil, maʼnosi bitta.

Ortiqcha yuklama raqamlari va sikl uzunligi seriyalarda har xil. Masalan, Danfoss FC 360 da yengil rejim — bir daqiqaga 110 %, ogʻir rejim — quvvatga qarab bir daqiqaga 150–160 %. Siemens SINAMICS G120X da — 300 soniyalik siklda 60 soniyaga 110 % va 600 soniyalik siklda 60 soniyaga 150 %. Oʻz seriyangiz jadvaliga qarang.

Bundan nima kelib chiqadi. Yengil rejimda 11 kVt ga moʻljallangan chastotnik ogʻir rejimda faqat 7,5 kVt ni torta olishi mumkin. Maydalagichga chastotnikni «kilovatt boʻyicha» qoʻysangiz, u yuklama ostida ishga tushirishda oʻchib qoladi.

3-qadam. Tarmoq: bir faza yoki uch faza

• 380 V, uch fazali tarmoq — sex uchun odatiy holat. 380–480 V li chastotnik.
• 220 V, bir fazali tarmoq — bir fazali kirishli chastotniklar bor, lekin faqat kichik quvvatlarda. Ularning chiqishi — uch fazali 220 V. Dvigatel ularga 220 V ga ulanadi, yaʼni yorliq 220 Δ / 380 Y boʻlsa — uchburchak sxemada.

Chastotnik kuchlanishni oshirmaydi: kirishda qancha boʻlsa, chiqishda ham taxminan shuncha. 380 V li uch fazali chastotnik 220 V dan kerakli darajada ishlamaydi. Uch fazali chastotnikni bir fazadan taʼminlashga hamma ishlab chiqaruvchilar ham ruxsat bermaydi, bergan holda ham chiqish toki kamaytiriladi. Buni aniq seriyaning qoʻllanmasi boʻyicha tekshirish kerak.

4-qadam. Tormoz rezistori kerakmi

Chastotnik aylanishlarni tez pasaytirganda dvigatel generator kabi ishlaydi va energiyani chastotnikka qaytaradi. Ichkaridagi kuchlanish oshadi va chastotnik himoya boʻyicha oʻchadi. Tormoz rezistori bu energiyani issiqlikka aylantirib yuboradi.

Rezistor quyidagi hollarda kerak:

• ogʻir yuklamani tez toʻxtatish kerak boʻlsa: konveyer, maxovik, sentrifuga;
• yuk pastga tushsa: koʻtargich, chigʻir;
• toʻxtashlar koʻp boʻlsa.

Inersiya bilan toʻxtaydigan nasos va ventilyator uchun rezistor odatda kerak emas.

Koʻp seriyalarda rezistor kaliti (tormoz uzgichi) kichik va oʻrta quvvatli chastotniklarga oʻrnatilgan. Masalan, ABB ACS580-01 da kichik gabaritlarda u ichiga oʻrnatilgan, rezistor esa alohida sotib olinadi. Katta chastotniklarda uzgich koʻpincha tashqi boʻladi.

5-qadam. Past aylanishlar va dvigatel qizishi

Oddiy dvigatelni oʻz validagi ventilyator sovutadi. Past aylanishlarda u kuchsiz puflaydi, oʻzgarmas momentda tok esa avvalgidek qoladi. Dvigatel qiziydi.

SEW-Eurodrive yozishicha: taxminan 20 Gs dan past chastotada oʻz-oʻzini shamollatadigan dvigatelni uzoq vaqt nominal moment bilan yuklab boʻlmaydi. ABB qoʻllanmada misol keltiradi: 300 ayl/min da oʻz-oʻzini shamollatadigan toʻrt qutbli dvigatel momentning taxminan 80 % ini ushlaydi. Konveyer yoki aralashtirgich uzoq vaqt past tezlikda ishlasa, mustaqil ventilyatorli dvigatel yoki zaxirali dvigatel kerak.

Past aylanishlarda reduktorning moylash sharoiti ham oʻzgaradi. Bu haqda reduktorni ishlab chiqargan zavoddan soʻrash kerak.

50 Gs dan yuqori

Chastotnik dvigatelni 50 Gs dan yuqori tezlikka chiqara oladi. Lekin quvvat nominaldan oshmaydi, moment esa tushadi. Podshipniklar va rotor muvozanatining ham aylanishlar chegarasi bor. Nominaldan yuqori kerak boʻlsa, buni dvigatel ishlab chiqaruvchisi bilan birga hal qilinadi.

Dvigatelgacha uzun kabel

Chastotnik impulslar beradi. Uzun kabelda ular chulgʻamda kuchlanish sakrashlarini keltirib chiqaradi va izolyatsiya tezroq eskiradi. Ishlab chiqaruvchilar har bir seriya uchun kabelning chegaraviy uzunligini belgilaydi. Dvigatel uzoqda boʻlsa, chiqish drosseli, dU/dt filtri yoki sinus filtri qoʻyiladi. Kabel uzunligini arizaga yozing.

Liniyada YCT rostlanadigan dvigateli boʻlsa

Eski liniyalarda tezlik koʻpincha chastotniksiz — YCT seriyali dvigatel bilan oʻzgartiriladi. Katalogda shunday dvigatel bor: YCT250-4B. Uning tezligi qoʻzgʻatish kuchlanishi bilan beriladi, teskari aloqani esa taxogenerator beradi. Bu boshqa rostlash usuli, bunday dvigatelga chastotnik qoʻshilmaydi. YCT oddiy dvigatel va chastotnik bilan almashtirilsa, yorliqdagi moment va tezlik oraligʻi boʻyicha tanlanadi: YCT250-4B da bu 118 N·m va 132–1320 ayl/min. 5-qadamni hisobga oling: bunday oraliqning pastki chegarasida oddiy dvigatelga mustaqil ventilyator kerak.

Standartlar

Rostlanadigan elektr yuritmalarni IEC 61800 seriyasi tavsiflaydi. 2-qism umumiy talablar va nominal maʼlumotlarni, 3-qism elektromagnit moslashuvchanlikni (oʻrnatish joyiga koʻra C1–C4 toifalari), 5-1-qism xavfsizlikni belgilaydi.

Chastotnik arizasiga nima yozish kerak

1. Dvigatel yorligʻi: quvvat, tok, sxemasi bilan kuchlanish, aylanishlar soni.
2. Mexanizm: nasos, ventilyator, konveyer, aralashtirgich, koʻtarish.
3. Tarmoq: 380 V uch faza yoki 220 V bir faza.
4. Tezlik oraligʻi va past aylanishlarda qancha vaqt ishlashi.
5. Ishga tushirish va toʻxtatish qanchalik tez-tez, tez tormozlash kerakmi.
6. Dvigatelgacha kabel uzunligi.
7. Qanday boshqariladi: paneldagi tugmalar, 4–20 mA signal, kontroller bilan aloqa.

Biz buni qanday qilamiz

• Dvigatel yorligʻi va mexanizm tavsifi boʻyicha ishlab chiqaruvchi zavoddan chastotnik tanlaymiz: tok, rejim, kuchlanish, tormozlash.
• Topilganini buyurtmadan oldin tavsiflari bilan yuboramiz; chastotnikka rezistor, filtr yoki drossel kerak boʻlsa, buni darhol koʻrsatamiz.
• Zavodda joʻnatiladigan chastotnik markirovkasi va yorligʻini kelishilgan pozitsiya bilan solishtiramiz.