Xitoydan detal narxi omboringizgacha nimalardan tashkil topadi

Zavod narxi — faqat birinchi qator. Omboringizgacha unga yoʻlga moslangan qadoq, qayta yuklashlar bilan tashish, sugʻurta, partiyani tekshirish, bojxona toʻlovlari, sertifikatlash va rasmiylashtirish, bojxonadan omborgacha yetkazish qoʻshiladi. Muhim jihat: Oʻzbekistonda bojxona toʻlovlari zavod narxidan emas, bojxona qiymatidan hisoblanadi. Unga olib kirish joyigacha boʻlgan yoʻl ham kiradi. Shuning uchun qimmat tashish toʻlovlarni ham oshiradi. Quyida — barcha xarajat moddalari tartib bilan va har biri nimaga bogʻliqligi. Raqamlar bu yerda ataylab yoʻq: ular maqoladan tezroq oʻzgaradi.

Yuk yoʻlidagi xarajat moddalari

Kim nimaga toʻlaydi: yetkazish shartlari

Har bir bosqich uchun kim toʻlashini shartnoma hal qiladi. Buning uchun odatda Xalqaro savdo palatasining Inkoterms qoidalari ishlatiladi — uchta lotin harfidan iborat oʻn bitta shart toʻplami. Ular xarajatlar, xatarlar va majburiyatlarni sotuvchi va xaridor oʻrtasida taqsimlaydi. Qoida shartnomaga ochiq yozilgandagina qoʻllanadi.

Xaridor uchun bitta narsa muhim: «zavoddan» narx va «joyigacha yetkazib» narx — har xil narxlar, ularni toʻgʻridan-toʻgʻri solishtirib boʻlmaydi.

• «Zavoddan» (EXW) shartida sotuvchi tovarni faqat oʻz joyida tayyorlab qoʻyadi. Undan keyingi tashish va xarajatlar — xaridor zimmasida.
• «Tashuvchiga topshirish» (FCA) shartida sotuvchi yukni tashuvchiga topshiradi, shu paytdan xatar xaridorga oʻtadi.
• «Borish joyiga yetkazish» (DAP) shartida sotuvchi yukni koʻrsatilgan joygacha olib boradi va yetib kelguncha u uchun javob beradi.
• «Bojlari toʻlangan holda yetkazish» (DDP) shartida sotuvchi hamma narsani, jumladan olib kirishni ham oʻz zimmasiga oladi.

Sizga narx aytilganda, qaysi shart boʻyicha va qaysi joygacha ekanini soʻrang.

Bojxona toʻlovlari

Oʻzbekiston Bojxona kodeksiga koʻra olib kirishda bojxona boji, qoʻshilgan qiymat soligʻi (QQS), aksiz soligʻi va bojxona yigʻimlari toʻlanadi. Aksiz soligʻi faqat u belgilangan tovarlar uchun toʻlanadi. Boj stavkalarini Prezident belgilaydi va ular oʻzgarib turadi. Shuning uchun aniq pozitsiya boʻyicha stavka olib kirish kunida tovar kodi boʻyicha qaraladi.

Bojxona qiymatiga nima kiradi

Bojxona qiymatining asosi — bitim narxi. Narxga biror narsa kirmagan boʻlsa, bojxona uni qoʻshadi. Kodeks quyidagilarni sanaydi:

• olib kirish joyigacha tashish;
• yuklash, tushirish, qayta yuklash va ortib oʻtkazish;
• sugʻurta;
• xarid boʻyicha komissiyadan tashqari komissiya va broker haqlari;
• qadoq va koʻp marta ishlatiladigan idish qiymati.

Xuddi shu yondashuv JSTning bojxona baholash toʻgʻrisidagi xalqaro Bitimida ham bor. Olib kirish joyigacha tashish, yuklash va sugʻurtani qoʻshish-qoʻshmaslikni har bir davlat oʻzi hal qiladi — Oʻzbekiston qoʻshadi.

Toʻlovlarni nima oʻzgartiradi

• TIF TN boʻyicha tovar kodi. Boj stavkasi va sertifikatlash kerakmi-yoʻqmi shunga bogʻliq. Bir detal baʼzan turli kodlarga toʻgʻri keladi. Kod tanlash — rasmiyatchilik emas.
• Kelib chiqish mamlakati va kelib chiqish sertifikati. Sertifikat boʻlmasa, kodeks qoʻshimcha boj qoʻllashga ruxsat beradi.
• Valyuta kursi. Shartnoma narxi yuan yoki dollarda, toʻlovlar esa soʻmda hisoblanadi. Qayta hisoblash tartibini Bojxona kodeksi belgilaydi, shuning uchun yakun rasmiylashtirish sanasidagi kursga bogʻliq.

Yakunga yana nima taʼsir qiladi

• Partiya hajmi. Yetkazish, rasmiylashtirish va tekshiruv bitta detal uchun ham, oʻnta uchun ham deyarli bir xil turadi. Yakka pozitsiyada ularning ulushi yuqoriroq.
• Vazn va gabarit. Yengil va qimmat tugunni tez transportda olib kelish foydali. Ogʻir va arzonini — sekin va arzon transportda.
• Shoshilinchlik. Qancha tez kerak boʻlsa, yoʻnalish tanlovi shuncha kam.
• Qadoq. Yashikdan tejash yoʻlda shikastlanish va yetkazishning yangi aylanasiga olib keladi.
• Tanlovdagi xato. Eng qimmat xarajat moddasi — birinchisi notoʻgʻri kelganda ikkinchi yetkazish.

Nega narxlarni eʼlon qilmaymiz

Taʼminotda narx partiyaga, yetkazish shartlariga va shartnoma kunidagi kursga bogʻliq. Saytdagi raqam siz uni oʻqigan paytga kelib yolgʻon boʻlardi. Boj stavkalari va tashuvchilar tariflari ham oʻzgaradi. Shuning uchun halol narx sizning pozitsiyangiz va partiyangizga qarab hisoblanadi.

Biz buni qanday qilamiz

• Narxni sizning partiyangizga hisoblaymiz: zavod, qadoq, yoʻl, rasmiylashtirish, omborgacha yetkazish.
• Yoʻnalishni partiya summasi va u qanchalik shoshilinch kerakligiga qarab tanlaymiz.
• Zavoddan yakka buyurtmani olamiz. Unda logistika ulushi yuqoriroq boʻladi va bu haqda hisoblashdan oldin aytamiz.
• Oʻzbekistonga olib kirish uchun rasmiylashtirish — TIF TN kodi, muvofiqlik sertifikati, deklaratsiya — bizning zimmamizda.